در نكوهش ثروت و ستايش فقر ( 1 ) بايد دانست كه مردم در برترى دادن ثروتمند سپاسگزار بر فقير شكيبا اختلاف نظر دارند و ما آن را در كتاب فقر و زهد متذكر شده و در آن تحقيق شايسته كرده‌ايم ؛ ولى در اين كتاب راهنمايى مىكنيم به اين كه فقر به طور اجمال برتر و بالاتر از ثروت است . بدون اين كه در آن به شرح احوال بپردازيم و تنها به داستانى اكتفا مىكنيم كه حارث محاسبى ( ره ) در يكى از كتابهايش در ردّ بر يكى از علماى ثروتمند به تفصيل نقل كرده ، آنجا كه آن عالم به صحابهء ثروتمند و بسيارى ثروت بعضى از آنها استدلال و خود را به آنها تشبيه كرده است . محاسبى خود در علم معامله مهارت دارد و سابقه‌اش از اغلب كسانى كه دربارهء عيبهاى نفس و آفات اعمال و تأمل در عبادتها به بحث و پژوهش پرداخته‌اند بيشتر است ؛ از اين رو سزاوار است كه عين سخنانش نقل شود او پس از سخن گفتن در ردّ علماى بد مطالبى به شرح زير گفته است : به ما خبر رسيده كه عيسى ( ع ) گفته است : « اى علماى بد نماز مىخوانيد ، روزه مىگيريد و صدقه مىدهيد و آنچه را به آن مأمور شده‌ايد انجام نمىدهيد و به آنچه تدريس مىكنيد عمل نمىكنيد . چه زشت حكم مىكنيد ؛ در مرحلهء گفتار و آرزو توبه مىكنيد و از روى هوى عمل مىكنيد ؛ پاكى ظاهر در حالى كه دلهايتان آلوده است شما را بىنياز نمىكند ، به حق به شما مىگويم : مانند الك آرد بيز نباشيد كه آرد خالص از آن بيرون مىآيد . و سبوس در آن باقى مىماند همچنين شما حكم و فرمان را بر زبان مىآوريد و كينه در سينه‌هايتان باقى مىماند . اى بندگان دنيا چگونه آخرت را درمىيابد كسى كه ميل دنيوىاش تمام نمىشود و تمايلش به دنيا قطع نمىگردد ؟ به حق به شما مىگويم : دلهايتان از كردارهايتان مىگريد ، دنيا را در زير زبانهايتان قرار داده‌ايد و عمل را زير قدمهايتان به حق به شما مىگويم : آخرتتان را با درست كردن دنيايتان تباه كرديد و درستى دنيا در نظر شما محبوبتر از درستى آخرت است . پس كدام گروه از مردم از شما زيانكارتر است ، اگر بدانيد واى بر